Het kijken van speelfilms

Is het kijken van speelfilms verantwoord?

“Vanavond weer lekker een serie kijken.” 
“Dat is voor mij echt ontspanning na een lange dag school of werk.”

Zou dat een uitspraak van jou kunnen zijn?

Of hoor je ook wel eens: “Series kijken? Dat doe je toch niet als christen?”

In de derde podcast van Yona die je vindt op https://yona.nu/jongeren-podcasts-2/ staat de vraag centraal wat jij laat binnenkomen via je ogen. Evert Barten gaat in gesprek met Rozemarie Hendrikse (van Yona) en Gerard Baarssen, ouderling van de Gereformeerde Gemeente in Werkendam.

Streamingdiensten: meer dan alleen Netflix

De aanleiding voor Gerards betrokkenheid bij dit onderwerp kwam vanuit de kerk. Tijdens gesprekken over belijdeniscatechisanten kwam steeds vaker de vraag op: hoe moeten we omgaan met streamingdiensten?

Waar televisiegebruik vroeger duidelijk werd afgewezen, bleek dit bij videostreamingdiensten veel minder helder. Netflix en Videoland werden vaak genoemd, maar wat deze diensten precies inhouden en wat er daadwerkelijk bekeken wordt, was voor velen onbekend.

Gerard werd gevraagd zich hierin te verdiepen en een presentatie te geven aan de kerkenraad. Die bleek confronterend. Beelden van populaire series en films – bekeken door zowel jongeren als ouderen – maakten veel los. Dit leidde tot gemeenteavonden, gesprekken met ouders, jongerenbijeenkomsten en uiteindelijk zelfs ambtsdragersconferenties in de classis.

Het onderwerp bleek breed te leven.

Op de vraag of hij zelf een abonnement heeft op een videostreamingdienst, is Gerard helder: nee. En in de loop van het gesprek wordt duidelijk waarom.

Ervaring met films en series

Roos deelt open haar eigen ervaring. In de beginjaren van Netflix keek zij, net als veel jongeren, via een gedeeld account films en series. Maar al snel voelde zij dat dit niet klopte. Ze merkte dat het haar geestelijk niet goed deed en besloot ermee te stoppen. Die ervaring ligt inmiddels ver achter haar, maar ze herkent de worsteling bij veel jongeren vandaag.

Waarom kritisch op speelfilms?

Het gesprek zoomt in op speelfilms: films en series met acteurs die een verhaal uitbeelden. Het kijken naar een verhaal is op zichzelf niet verkeerd, maar toch is er vanuit bijbels perspectief veel reden tot zorg.

De discussie over toneel en vermaak is niet nieuw. Al in de Grieks-Romeinse oudheid werd er kritisch over geschreven. Het gaat dus niet zozeer om de techniek of het medium, maar om de inhoud en het effect.

Gerard noemt meerdere bezwaren:

• Tijd en verslaving: series zijn ontworpen om je vast te houden. Aflevering na aflevering kijken is geen uitzondering, maar het doel.
• Overtreding van Gods geboden: geweld, seksuele immoraliteit, grof taalgebruik en bedrog zijn structureel aanwezig.
• Gewenning aan zonde: wat eerst schokkend is, wordt normaal.
• Verarming van de leescultuur: lezen neemt af, terwijl juist lezen verdieping en bezinning vraagt.

Gewenning en geestelijke afstomping

Roos herkent vooral het gevaar van gewenning. Jongeren die veel films kijken, schrikken steeds minder van zonde. Vloeken worden niet meer opgemerkt, onreinheid wordt normaal.

Een confronterende vraag is dan ook: Schrik ik nog van wat tegen Gods Naam en geboden ingaat?

Boek of film: is dat hetzelfde?

Sommige jongeren zeggen: “Een boek lezen is toch hetzelfde als een film kijken?”

Gerard legt uit dat dit niet zo is. Films prikkelen meerdere zintuigen tegelijk en veroorzaken een snelle, intense emotionele reactie. Beelden en geluiden worden diep opgeslagen in het geheugen, zeker wanneer ze tegen Gods Woord ingaan.

Een boek daarentegen vraagt actieve betrokkenheid, verbeeldingskracht en nadenken. Je kunt pauzeren, overdenken en reflecteren. Films consumeren – boeken vormen.

Het is veelzeggend dat mensen vaak moeiteloos scènes uit oude films kunnen navertellen, terwijl de preek van afgelopen zondag moeilijker te herinneren is.

Beelden en de Bijbel

De Bijbel spreekt niet rechtstreeks over films, maar wel over beelden, toneel en schouwspel – en vrijwel altijd in waarschuwende zin. Paulus gebruikt het begrip “schouwspel” negatief.

De kernvraag is niet: mag het?  Maar: waarom kijk je, en wat doet het met je hart?

Romeinen 8:7 maakt duidelijk dat wat ons behaagt, vaak voortkomt uit het vlees – en dat staat vijandig tegenover God.

Christelijke films: een alternatief?

Sommige jongeren kiezen voor christelijke streamingdiensten. Toch is ook het kijken van christelijke films af te raden. Gerard en Roos noemen voorbeelden waarin Bijbelse geschiedenis wordt gerelativeerd, er lacherig over wordt gedaan of onwaar wordt uitgebeeld.

Zelfs zonder grof taalgebruik of bloot kunnen zulke films afbreuk doen aan het Godsbeeld, het eerste en negende gebod overtreden en de ernst van heilige zaken wegnemen. Sommige dingen zijn simpelweg niet te filmen.

Adviezen aan jongeren en ouderen

• Leg Gods geboden naast je mediagebruik
• Ga ermee in gebed
• Bespreek het met ouders en vrienden
• Wees eerlijk over je worsteling
• Houd afstand van wat je geestelijk schaadt

Laten we de oproep van Paulus in Romeinen 12:2 serieus nemen:

Ook ds. Philpot sluit hierbij aan als hij zegt:

We raden je aan om de podcast te beluisteren. En erna voor jezelf, met vrienden of in je gezin de volgende vragen te bespreken:

1. Met een film wordt een verhaal op een bijzondere manier verteld. Waarom maakt een film vaak meer indruk dan bijvoorbeeld een boek?
2. Veel films gaan over thema's zoals liefde, verlies, rechtvaardigheid en onrecht. Waarom zijn zulke thema's zo aantrekkelijk voor jou / ons?
3. Wat zegt de Bijbel over hoe je moet omgaan met de beelden die je (mogelijk) ziet?
4. Wat voor invloed heeft het bekijken van films op jouw denken?
5. Wat zou je zeggen tegen jongeren die het ouderwets vinden om sommige films niet te kijken, of die bang zijn daardoor iets te missen?
   

Wil je meer over dit onderwerp lezen?

Wil je hierover met iemand gesprek? Dan kun je contact opnemen met:

• Bertine Haverhals,
  b.haverhals@kliksafe.nl
• Henrieke Hoogendijk,
  henrieke@mediavorming.nl